خرما در دوران باستان به فراواني در سرزمين‌هاي بين دو رود نيل و فرات وجود داشته و گفته مي‌شود محدوده رشد آن در دوران پيش از تاريخ از سنگال تا حوزه رودخانه ايندوس در شمال هند را در برمي‌گرفت.
شواهد باستان‌شناسي مربوط به كشت خرما در غرب عربستان به ۴۰۰۰ سال پيش از ميلاد مسيح تعلق دارند. خرما در اين نواحي به عنوان نماد باروري و زايش مورد توجه خاص مردم بوده است و چادرنشين‌‌ها آن را در واحه‌هاي بياباني مي‌كاشتند.
اعراب خرما را با خود به اسپانيا بردند. بعدها بتدريج خرما از آسيا و عمدتا خاورميانه به استراليا و قاره آمريكا نيز برده شد. سياحان اسپانيايي نيز خرما را به نيومكزيكو و كاليفرنيا معرفي كردند تا جايي كه كاليفرنيا امروزه يكي از توليدكنندگان خرماست.

بيش از ۳۰۰۰ نوع خرما در جهان شناخته شده است كه برخي از آنها مانند هليله، مضافتي، شكري چرپان و بارشاهي در ايران وجود دارد.

تا ۳۰ درصد وزن خرما را آب تشكيل مي‌دهد. ميوه خرما ۲ درصد پروتئين و كمتر از ۲ درصد چربي و املاح دارد. پروتئين و آب موجود در آن بسته به نوع خرما و مرحله رسيدن آن فرق مي‌كند.

۱۰۰ گرم خرماي تازه داراي ۱۶۳ كيلوكالري انرژي ، ۰٫۹ گرم پروتئين ، ۰٫۳ گرم چربي ، ۳۸ گرم گلوسيد ، ۳۰‌ ميليگرم فسفر ، ۱٫۳ ميلي‌گرم آهن ، ۶۵۰ ميلي‌گرم پتاسيم ، ۶۵ ميلي‌گرم منيزيم ، ۷۰ ميلي‌گرم كلسيم ، ۲ ميلي‌گرم آهن ، ۲٫۲ ميلي‌گرم نياسين است.

به دليل سديم كم آن (يك ميلي‌گرم در ۱۰۰ گرم خرما)، براي افراد دچار فشار خون بالا كه بايد رژيم كم سديم داشته باشند، مفيد است.

تحقيقات نشان داده خرما با توجه به داشتن مقدار قابل توجه فيبر خوراكي مي‌تواند از بسياري سرطان‌ها مانند سرطان كولون و معده پيشگيري كند.

يكي از خواص خرما ملين بودن آن است. اگر ۶ تا ۷ عدد خرما را در ۲ ليوان آب جوش خيس كرده و صبح و شب آن را به صورت گرم بنوشيد خاصيت آن را به وضوح مي‌بينيد.

خاصيت ديگر خرما، خنثي كردن اسيد معده است، از آنجا كه زيادي اسيد معده باعث ترش كردن و دل‌درد مي‌شود، در طب سنتي چين براي رفع دل درد ۲ تا ۳ عدد خرماي تازه و له شده را در آب جوش انداخته آن را هم زده و مي‌نوشند.

مراحل تكامل خرما

ميوه خرما از زمان تشكيل تا هنگام رسيده شدن بايد ۴ مرحله را پشت‌سر بگذارد كه عبارتند از: مرحله نخست كه ميوه‌اي به رنگ سبز، سفت و تلخ است و به آن (چاقالي) مي‌گويند، ذخيره قند خرما در اين مرحله گلوكز و فركتوز است.

مرحله دوم ۶ هفته به طول مي‌انجامد. در اين مرحله ميوه هنوز سفت است، اما رنگ آن به زرد  نارنجي يا قرمز تغيير مي‌يابد و ذخيره قند آن عمدتا ساكاروز است و به آن خرما خارك مي‌گويند.

مرحله سوم كه به آن رطب مي‌گويند، ۴ هفته طول مي‌كشد. ميوه در اين مرحله نيمه رسيده و به رنگ قهوه‌اي است.

مرحله چهارم ۲ هفته طول مي‌كشد. در اين مرحله ميوه رسيده است. برخي ميوه را وقتي رنگش هنوز روشن است، برداشت و براي رسيده‌تر شدن در شرايط دمايي مناسب انبار مي‌كنند. مثل رطب مضافتي و كبكاب (زرد طلايي) و بعضي ديگر در گرماي خرماپزان بر سر نخل مي‌مانند تا نيمه‌خشك شود كه به آن خرما مي‌گويند، مثل خرماي پيارم.

۱۰ نكته درباره خرما

۱- سعي كنيد به جاي قند و شكر از خرما براي نوشيدن چاي استفاده كنيد.

۲- در آشپزي و شيريني‌پزي نيز به جاي شكر مي‌توانيد از خرما استفاده كنيد.

۳- ورزشكاران به علت فعاليت زياد، مي‌توانند از عصرانه‌اي مقوي كه با خرما باشد استفاده كنند.

۴- خرما براي كاهش چربي‌هاي خون موثر است.

۵- با مصرف خرما مي‌توان احتمال ابتلا به پوسيدگي دندان را كاهش داد. عصاره خرما با جلوگيري از رشد ميكروب عامل پوسيدگي دندان، احتمال ابتلا به اين عارضه را كاهش مي‌دهد.

۶- خرما ميوه بسياري مغذي و كامل است كه مي‌توانيد به همراه چاي يا آب جوش در افطار آن را ميل كنيد.

۷- خرما داراي قند زيادي است. در واقع حدود۷۰ درصد آن را كربوهيدرات تشكيل مي‌دهد، ۲۵ درصد قند آن ساكاروز و ۵۰ درصد آن گلوكز است.

۸- فيبر موجود در خرما براي بهبود عملكرد سيستم گوارش و هضم و دفع مواد غذايي مفيد است.

۹- كساني كه بيماري قند دارند بايد كمتر از اين ميوه استفاده كنند.

۱۰- براي خواب راحت و با آرامش مي‌توانيد قبل از خواب يك عدد خرما و يك ليوان شير گرم ميل كنيد.